സംസ്കൃത-മലയാളം നിഘണ്ടു (Glossary)
ആയുർവേദ താളിയോലകളിൽ പതിവായി കാണുന്ന പ്രധാന സാങ്കേതിക പദങ്ങളുടെ അർത്ഥവും ലളിതമായ വിശദീകരണവും താഴെ നൽകുന്നു.
ദോഷം (Dosha)
ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും സ്വഭാവങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന മൂന്ന് പ്രധാന ജൈവ ഊർജ്ജങ്ങൾ (വാതം, പിത്തം, കഫം).
ധാതു (Dhatu)
ശരീരത്തിന്റെ ഘടനയും കലകളും നിലനിർത്തുന്ന ഏഴ് അടിസ്ഥാന നിർമ്മിതികൾ (രസം, രക്തം, മാംസം, മേദസ്സ്, അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്ലം).
മല (Mala)
ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടേണ്ട അവശിഷ്ട മാലിന്യങ്ങൾ (മല, മൂത്രം, വിയർപ്പ്).
അഗ്നി (Agni)
ദഹനപ്രക്രിയയെയും ശരീരത്തിലെ താപനിലയെയും കോശങ്ങളിലെ ഉപാപചയ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും നയിക്കുന്ന ഊർജ്ജাগ്നി.
ആമം (Ama)
ദഹനക്കുറവ് മൂലം കുടലിലും രക്തത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന വിഷാംശമുള്ളതും ഒട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുമായ ദ്രാവകം. ഇതാണ് മിക്ക രോഗങ്ങളുടെയും തുടക്കം.
രസായനം (Rasayana)
ശരീരകോശങ്ങൾക്ക് പുതുജീവൻ നൽകി പ്രായമാകുന്നതിനെ തടയുകയും ദീർഘായുസ്സും പ്രതിരോധശേഷിയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ആയുർവേദ ശാഖ.
പഥ്യം (Pathyam)
ചികിത്സാ സമയത്ത് രോഗശമനത്തിന് അനുകൂലമായി പിന്തുടരേണ്ട പവിത്രമായ ഭക്ഷണക്രമവും ജീവിതശൈലിയും.
അനുപാനം (Anupana)
മരുന്നിന്റെ ഗുണം കൂട്ടാനും ശരീരത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടാനും മരുന്നിനൊപ്പം കുടിക്കുന്ന ദ്രാവകം (ചെറുചൂടുവെള്ളം, തേൻ, പാൽ മുതലായവ).